Beslisgids — september 2026

Is een energiehub iets voor uw bedrijventerrein? De nadelen, en wanneer het wél past

Een energiehub kan iets voor uw terrein zijn als bedrijven op hetzelfde deel van het net jarenlang willen samenwerken en het groepsvermogen kunnen bewaken. Volgens een evaluatie in opdracht van RVO lukte het in 2025 “nog vrijwel nergens in ons land” om een hub van de grond te krijgen. Per 1 januari 2027 heeft een groep die aan de netcode voldoet wel recht op een groepstransportovereenkomst (Stcrt. 2025, 43262). Vanaf 1 oktober 2026 kunt u voor een scan of studie subsidie aanvragen via de nieuwe RVO-regeling EHUB.

Is een energiehub iets voor ons bedrijventerrein, en wat zijn de nadelen?

Een energiehub kan werken als de deelnemers op hetzelfde deel van het net zitten en langdurig willen samenwerken (Netcode elektriciteit; Stedin). De nadelen zijn reëel: een evaluatie in opdracht van RVO noemt onder meer aansprakelijkheid die ondernemers afschrikt en langdurige onzekerheid waardoor zij afhaken. In pilotcontracten kunnen alle deelnemers voor het geheel van de schade aansprakelijk worden gesteld, soms zonder maximum (rapport in opdracht van KGG, 2025). Per 1 januari 2027 heeft een groep die aan de voorwaarden van de netcode voldoet recht op een groepstransportovereenkomst (Stcrt. 2025, 43262).

Waarom hubs stranden

Wat de evaluatie in opdracht van RVO vond

Arjen Zuijderduijn en Jolly Kerkstra onderzochten in opdracht van RVO de praktijk van de eerste energiehubs. Ze spraken tussen mei en augustus 2025 met 7 bedrijventerreinen, met TenneT, Alliander, Enexis en Stedin, twee provincies en twee ontwikkelingsmaatschappijen. Hun hoofdconclusie: ondanks goede intenties was het “nog vrijwel nergens in ons land gelukt om een energiehub daadwerkelijk van de grond te krijgen”. Het rapport verscheen volgens energiehubs.nl op 9 oktober 2025.

Het rapport noemt zes knelpunten. In de tabel staat per knelpunt wat de onderzoekers vonden, en wat er sindsdien veranderde of wat wij u aanraden. Dat laatste is onze lezing, geen conclusie van het rapport.

KnelpuntWat het rapport zegtStand nu en onze lezing
1. Juridisch en organisatorischDe GTO was in 2025 nog niet in de netcode geborgd. Collectieve contracten “kennen vaak onduidelijke of onevenredige aansprakelijkheidsverplichtingen, wat ondernemers afschrikt”. Risico's binnen de hub zijn daardoor moeilijk verzekerbaar.De GTO is vastgelegd in het codebesluit van 11 december 2025 (Stcrt. 2025, 43262). Artikelen I tot en met III traden in werking op de dag na uitgifte van de Staatscourant van 19 december 2025. Onze lezing: zoek de aansprakelijkheid vooraf uit; zie de volgende sectie.
2. Bureaucratie en traagheidLangzame procedures bij netbeheerders en overheden leiden tot “verlies van momentum en vertrouwen”. Subsidiemiddelen zijn versnipperd over gemeente, provincie en Rijk.Onze lezing: spreek vooraf af wie het traject trekt, en bij welke vertraging de groep opnieuw besluit. Wat de gemeente kan doen, staat in onze gids over netcongestie en gemeenten.
3. Weinig standaardisatie“Elke netbeheerder hanteert een eigen aanpak.” Informatie over netcapaciteit en procedures is onoverzichtelijk.Onze lezing: lees de voorwaarden van uw eigen netbeheerder. Die verschillen nog per netbeheerder; zie de sectie over de netcode.
4. Samenwerking en vertrouwenBelangen lopen uiteen en zijn soms tegengesteld. “Langdurige onzekerheid leidt tot afhaken van ondernemers.” Het rapport raadt aan te beginnen met kleinschalige clusters en stapsgewijs uit te breiden.Onze lezing: begin met een paar bedrijven waarvan de profielen elkaar aanvullen, en breid pas uit als die groep draait.
5. Netcongestie en nettopologieComplexe netstructuren (“wie zijn je netburen, meerdere lussen en ringen op één bedrijventerrein”) belemmeren delen vóór de meter. Congestie is meestal de aanleiding voor een all-electric hub; verdwijnt de congestie, dan dreigt ook de urgentie te verdwijnen.Onze lezing: laat eerst uitzoeken wie uw netburen zijn. Bij Stedin toont de Netburen-tool in Mijn Stedin Zakelijk wie achter hetzelfde station zit.
6. Te hoge verwachtingenOverheidsdoelen “worden in het veld als onrealistisch ervaren”. “(Commerciële) adviseurs en bureaus ‘beloven’ ondernemers soms energiehubs, die zij in de praktijk niet kunnen waarmaken.”Onze lezing: vraag uw adviseur, ook ons, onder welke voorwaarden de hub níet doorgaat.

Bron: Zuijderduijn en Kerkstra, Geleerde lessen uit de praktijk van de eerste energiehubs (in opdracht van RVO, 2025), conclusies punt 1-6. Stand van de netcode: Stcrt. 2025, 43262.

Hoe complex een terrein kan zijn, laat TPN-West in Nijmegen zien: ongeveer 100 hectare met ongeveer 450 bedrijven. Eén hub voor het hele terrein bleek in het eerste jaar “een veel te complexe opgave”, met twee onderstations en naoorlogse ondergrondse infrastructuur. Ook in het kleinere deelgebied Binnenhaven zaten de ondernemers op vijf middenspanningsroutes achter twee trafo's (evaluatie RVO, deel 3).

Na de TenneT-congestie in Flevoland, Gelderland en Utrecht van begin 2024 ging de hub op pauze, terwijl zeven bedrijven klaarstonden. Alliander zette TPN-West begin juli 2025 opnieuw op de lijst van terreinen voor uitrol. Tijdens de anderhalf jaar vertraging stapte een corporate deelnemer met flexibiliteit in zijn processen uit, na een koerswijziging.

Powerhub Overbetuwe op De Aam in Elst, ongeveer 80 hectare met ongeveer 150 bedrijven, had € 3,6 miljoen nodig. De ondernemers zouden de helft leveren; de andere helft kwam uiteindelijk van de provincie Gelderland. Subsidie voor een batterij vóór de meter stuitte op staatssteunregels, waarna “bijna alle ambtenaren van baan” veranderden en het traject opnieuw moest beginnen. De initiatiefnemers hebben de stekker eruit getrokken (evaluatie RVO, deel 3).

Ook een regionale hub Beuningen-Nijmegen-Wijchen met 80 MW wind en zon ging niet door in de bedachte vorm. De haalbaarheidsstudie was positief, maar voor één kleine gemeente was het een “no-go” (evaluatie RVO, deel 3).

Het rapport beveelt aan vooraf vast te leggen “wat te doen als een partij uitvalt”, en te zorgen voor voorspelbare kasstromen, bijvoorbeeld bij gezamenlijke opslag. Onze lezing van deze cases: elke maand vertraging is een maand waarin een deelnemer kan afhaken. Een kleine groep die snel kan besluiten, loopt dat risico korter dan een plan voor het hele terrein.

Aansprakelijkheid

Hoofdelijke aansprakelijkheid: wat de pilotcontracten regelen

Het ministerie van Klimaat en Groene Groei (KGG) liet adviesbureau AT Osborne de aansprakelijkheid bij energiehubs in kaart brengen. Het rapport van 25 augustus 2025, gepubliceerd door RVO, beschrijft de pilotcontracten van vóór het definitieve codebesluit. Daarin kunnen alle deelnemers voor het geheel van de schade aansprakelijk worden gesteld, “óók als de deelnemer niet zelf de fout heeft gemaakt”. “Netbeheerders wensen hieraan vast te houden”, en volgens het rapport leidt dat tot “koudwatervrees”, zeker bij onbeperkte aansprakelijkheid.

De hoogte van de aansprakelijkheid “varieert in de huidige pilotfase sterk per netbeheerder”. Soms geldt geen maximum. Waar wel een plafond geldt, is dat bijvoorbeeld maximaal € 2,5 miljoen per gebeurtenis en € 5 miljoen per contractjaar, “pragmatisch vastgesteld” zonder onderliggende risicoanalyse. Directe materiële schade is altijd verhaalbaar; indirecte schade is “nog niet standaard” uitgesloten (rapport KGG, par. 2.4.2-2.4.3).

“De kans op overschrijding van de groepscapaciteit is klein,” stelt hetzelfde rapport, en netbeheerders achten ook de kans op schade “zeer klein”. Een kwantitatieve risicoanalyse ontbreekt echter. Het rapport geeft wel een kwalitatieve schatting van mogelijke schadeposten:

SchadepostOrde van grootte volgens het rapport
Doorgebrande kabelDuizenden tot enkele tienduizenden euro's
Brand in een elektriciteitsstation“Doorgaans meer dan honderdduizend euro”
Uitval van een netvlakDuizenden tot enkele tienduizenden euro's aan storingsvergoedingen
Verkeerde belastingvoorspelling aan TenneT“Enkele duizenden euro's”

Bron: Rapport Aansprakelijkheid bij energiehubs. Handelingsperspectief voor energiehubs, AT Osborne in opdracht van het ministerie van KGG, 25-08-2025, p. 2-3. Het rapport beschrijft pilotcontracten, niet de definitieve GTO-voorwaarden.

Op het Kennisplatform Energiehubs staat een Q&A over aansprakelijkheid bij GTO's, van AT Osborne “in overleg met Netbeheer Nederland” (5 augustus 2026). Volgens die Q&A zijn de groepsgemachtigde en alle deelnemers “hoofdelijk aansprakelijk” voor schade van de netbeheerder (art. 6:10 jo. 6:102 BW). Wie betaalt, kan de andere deelnemers intern aanspreken op hun bijdrage. Aan de Q&A kunnen volgens het platform zelf geen rechten worden ontleend.

De aanpak kan volgens dezelfde Q&A nog per netbeheerder verschillen, en de netbeheerders werken aan uniforme bepalingen. De definitieve contractteksten hebben wij niet ingezien. Vraag ze op voordat u tekent. Leg intern vast hoe u schade verdeelt en wat er gebeurt als een deelnemer uitvalt; de EHUB-studie van RVO noemt afspraken over aansprakelijkheid als onderdeel.

Netcode en GTO

Wat de netcode van een groep vraagt, en wat per 2027 verandert

De ACM legde de groepstransportovereenkomst vast in een codebesluit van 11 december 2025, gepubliceerd in de Staatscourant van 19 december 2025 (nr. 43262). Tot 1 januari 2027 kan een groep alleen een GTO sluiten “indien de netbeheerder daartoe de mogelijkheid biedt”. Per die datum vervalt die zinsnede, en is een groep die aan de voorwaarden voldoet “gerechtigd” een GTO af te sluiten (art. IV en V). Het Rijk plant de GTO als “beschikbaar vanaf Q1 2027” (Voortgangsrapportage LAN, voorjaar 2026).

Tot die datum is de GTO “nog geen verplichting voor de netbeheerder”; netbeheerders kregen een implementatietermijn van één jaar. De ACM eist wel dat zij hun beleid voor het sluiten van GTO's vooraf bekendmaken, om willekeur te voorkomen (randnr. 12 en 206). Wij lazen de productpagina's van Liander, Enexis en Stedin; dat beleid hebben wij niet apart gecontroleerd. Hoe een GTO in de basis werkt, staat in onze gids over energiehubs en de GTO.

OnderwerpWat de netcode eist (Stcrt. 2025, 43262)Wat netbeheerders en RVO eraan toevoegen
Aantal deelnemers“Een groep van twee of meer aangeslotenen.” Een maximum aantal deelnemers of een maximum vermogen staat niet in de netcode (art. 7.1e lid 1).Voor de EHUB-subsidie zijn minimaal 3 niet-verbonden ondernemingen met een aansluiting groter dan 3x80 A nodig (RVO).
Wie tekentAlle deelnemers wijzen samen “een gemachtigde in de zin van artikel 3:60 van het Burgerlijk Wetboek” aan, die de GTO afsluit. Een specifieke rechtsvorm eist de netcode niet. Iedere deelnemer houdt een eigen aansluitovereenkomst.Enexis: een juridische entiteit die het transportvermogen beheert en de afspraken met Enexis maakt. Stedin: een gezamenlijke gemachtigde die het contract beheert.
Meting en sturingElke aansluiting heeft een telemetriegrootverbruikmeetinrichting, gedimensioneerd op de aansluitcapaciteit. De telemetrie moet klaar zijn bij het afsluiten; de dimensionering mag tot uiterlijk 6 maanden daarna worden aangepast (art. 7.1e en 7.1f).Stedin noemt een energiemanagementsysteem voor realtime afstemming als vereiste. Bij Enexis regelen deelnemers “in de meeste gevallen” zelf een energiemanagementsysteem.
AansluitcategorieënOnder 110 kV alleen A.3 tot en met A.7: A.3-A.5 samen, A.6 onderling en A.7 onderling. Als de netbeheerder het aanbiedt ook A.3-A.5 met A.6-aansluitingen die alleen invoeden, en A.6 met A.7.Liander noemt AC4 en AC5 samen, AC6 onderling en AC7 onderling. “Andere combinaties” onderzoekt Liander nog.
Ligging in het netOnder 110 kV hangen de aansluitingen in normale bedrijfsvoering aan een middenspanningsrail of galvanisch verbonden MS-rails. Voor A.3-A.5 en invoedende A.6 mag dat ook aan MS-ringen of MS/LS-transformatorstations, of een combinatie. Vanaf 110 kV alleen A.7, op hetzelfde station.Liander: alle deelnemers op hetzelfde elektriciteitsstation. Stedin: “netburen” achter hetzelfde verdeelstation, met hetzelfde soort aansluiting (laag-, midden- óf hoogspanning).
GroepsvermogenDeelnemers leveren hun individuele GTV in “in ruil voor het groeps-GTV” (art. 7.1e lid 5). De netbeheerder bepaalt dat met de gemachtigde, onder meer op jaarprofielen van de afgelopen 24 maanden en de gelijktijdigheid binnen de groep.Liander: “Zelfs met 0 gecontracteerd vermogen (GTV) kunt u meedoen”, mits ten minste één klant in de groep over vermogen beschikt. “Een groepscontract is niet afhankelijk van de wachtrij.”
UittredenBij het aangaan kiest de groep eenmalig of zij een transitieperiode van maximaal drie jaar wil; een vertrekker kan dan terugvallen op zijn oorspronkelijke GTV. Inkorten mag, verlengen niet. Na die periode neemt een vertrekker alleen een deel van het groepsvermogen mee als de groep dat vooraf heeft afgesproken. De netbeheerder moet die verdeling dan hebben getoetst (art. 7.1e lid 7-9).Liander: uitstappen “tot 3 jaar na de oprichting van de energiehub” met behoud van het oorspronkelijke GTV, daarna volgens de verdeelsleutel in de overeenkomst. Stedin: “maximaal 3 jaar (optioneel)”.
Bewaken en sanctieVóór de start en bij elke wijziging vergewist de netbeheerder zich ervan dat de groep kan borgen dat het groeps-GTV niet wordt overschreden. Na twee of meer overtredingen kan hij het transportrecht van de groep opschorten; bij herhaling na opheffing kan het vervallen (art. 7.1g en 7.1h).De netbeheerders moesten uiterlijk 1 juli 2026 toetsingsprotocollen publiceren. Of en waar dat is gebeurd, hebben wij niet gecontroleerd.

Bronnen: Staatscourant 2025, 43262, art. 7.1e tot en met 7.1h; productpagina's GTO van Liander, Enexis en Stedin, geraadpleegd 23-09-2026. Of AC3-aansluitingen bij Liander kunnen meedoen, hebben wij niet kunnen bevestigen.

Een netbeheerder mag weigeren als betrouwbaarheid, veiligheid of doelmatig netbeheer in het geding komen. De vier toetsingscriteria zijn spanningshuishouding, belastbaarheid van netelementen, uitgelokte directe netinvesteringen en vermogensstromen in het netdeel (art. 7.1e). Een weigering moet schriftelijk en “deugdelijk” gemotiveerd zijn, met de onderliggende informatie. Tekortkomingen bij het borgen van het groeps-GTV mag de groep eerst herstellen voordat zij wordt afgewezen (art. 7.1g).

Twee bepalingen raken de dagelijkse praktijk. Een groep mag het groeps-GTV voor afname overschrijden als er op datzelfde moment binnen de groep wordt ingevoed (randnr. 10). Krijgt een deelnemer tijdens deelname een eigen transportaanbod, dan kiest hij: inbrengen in de groep of met die aansluiting uittreden (art. 7.1e lid 6).

Een GTO-groep valt ook onder de regels voor congestiemanagement en wijst daarvoor één of meer CSP's aan (wijziging art. 9.1). Hoeveel GTO's er nu zijn afgesloten, vonden wij niet. Netbeheerders rapporteren dat vanaf 2027 jaarlijks vóór 31 maart aan de ACM (art. 7.1i).

Businesscase

Kosten en opbrengsten: wat de regels vastleggen, en wat niet

Een GTO kan op twee manieren iets opleveren: ruimte binnen het groepsvermogen, en een transporttarief dat op het saldo van de groep wordt berekend. De tariefdragers kWcontract en kWmax(gewogen) worden voor de groep gezamenlijk en netto berekend, per onbalansperiode van 15 minuten (art. 3.7.18 Tarievencode). Neemt de ene deelnemer af terwijl de andere invoedt, dan telt voor die twee tariefdragers het saldo van dat kwartier. Het kWh-tarief blijft gebaseerd op het totaal van de afzonderlijke aansluitingen.

De ACM koos voor die netto berekening “om lokale afstemming te stimuleren” (randnr. 11). De netbeheerders stelden een correctiefactor van 1,21 voor, om “ongewenst en oneigenlijk tariefvoordeel” te voorkomen. De ACM nam die niet over. Bij “disproportionele tariefvoordelen” houdt de ACM een latere tariefoplossing open (randnr. 163 en 171-178).

Groepen waarin A.3-aansluitingen samen met A.4 en/of A.5 zitten, betalen per maand een extra component (art. 3.7.19 Tarievencode). Die is 1/12 van de verhoging uit art. 3.7.10 sub a, vermenigvuldigd met de som van de kWmax-waarden van alle A.3-aansluitingen in de groep. De ACM vraagt de netbeheerders de GTO uiterlijk twee jaar na inwerkingtreding te evalueren, ook op de tarieven. Bij het ontwerp van de tarieven was “geen data gebruikt vanuit lopende pilots met groepen” (randnr. 176 en 180).

Onze lezing: reken een tariefvoordeel niet als vaststaand over de hele looptijd van de samenwerking. Wat wel vastligt, zijn de verplichtingen en taken die de groep op zich neemt:

Verplichting of taakWie het vraagt
Telemetriegrootverbruikmeetinrichting per aansluiting, gedimensioneerd op de aansluitcapaciteitNetcode, art. 7.1e lid 1 (Stcrt. 2025, 43262)
EnergiemanagementsysteemStedin (vereiste); Enexis (“in de meeste gevallen”)
Technische voorziening die een capaciteitsbeperking per aansluiting borgt, op eigen kostenNetcode, art. 7.1f lid 2, als de netbeheerder zo'n beperking oplegt
Installatieovereenkomst voor stuurbare installaties, zoals een batterij of warmtepomp, en afspraken over de verdeling van het gecontracteerd vermogenRVO, Uw energiehub juridisch regelen
Interne verrekening van de groepsfactuur voor transportLiander factureert individueel (aansluitdienst en kWh) en per groep (transportdienst): “Wie het vermogen gebruikt, betaalt ervoor.”
Congestiemanagement: de groep wijst één of meer CSP's aanNetcode, wijziging art. 9.1

Voor geen van deze posten vonden wij een bedrag bij een officiële bron (peildatum 23-09-2026).

Ook voor de besparing op het transporttarief of voor vermeden netverzwaring vonden wij geen officieel kengetal. Noemt iemand u daar toch een percentage of bedrag voor, vraag dan waarop het is gebaseerd.

Eén praktijkbedrag staat in de evaluatie voor RVO: Powerhub Overbetuwe, met een batterij, wind en zon en collectieve laadpalen, had € 3,6 miljoen nodig. Dat is één case, geen kengetal, en het project is toch gestopt. Voor het groeps-GTV kijkt de netbeheerder onder meer naar jaarprofielen van de afgelopen 24 maanden. Diezelfde profielen zijn het vertrekpunt van een doorrekening voor uw eigen groep, bijvoorbeeld in een flexibiliteitsscan.

Subsidie EHUB

Nieuwe regeling EHUB: subsidie voor scan en studie vanaf 1 oktober 2026

Op 1 oktober 2026 om 09:00 uur opende RVO de regeling Onderzoek Energiehubs (EHUB). Aanvragen kan tot en met 1 mei 2027, 17:00 uur, en het totale budget is € 9.600.000. RVO behandelt aanvragen op volgorde van binnenkomst; bij onvoldoende budget volgt loting. Dien daarom zo vroeg mogelijk een complete aanvraag in.

OnderdeelWaarvoorSubsidie
ScanAlleen voor een nieuwe hub. Volgens RVO vooraf uitgevoerd en voorgeschoten.Maximaal € 5.000 bij maximaal 5 ondernemingen; maximaal € 8.500 bij 6 of meer
Studie, nieuwe hubSamenwerking, technisch ontwerp, afspraken over deelname, opzeggen, aansprakelijkheid en kosten70%, minimaal € 25.000, maximaal € 42.000
Studie, uitbreiding bestaande hubDezelfde onderwerpen, voor een hub die al bestaat40%, minimaal € 25.000, maximaal € 32.000

Bron: RVO, Onderzoek Energiehubs (EHUB), gecontroleerd door RVO op 17-09-2026. Vraagt u scan en studie in één aanvraag aan, dan telt de scansubsidie mee voor het minimumbedrag van de studie (Stcrt. 2026, 31575, art. 4.16.3 lid 2). RVO betaalt een voorschot van 90%.

Minimaal 3 ondernemingen met een aansluiting groter dan 3x80 A moeten meedoen, en die mogen niet met elkaar verbonden zijn. Verbonden betekent hier: moeder en dochter, zusterbedrijven of een gedeelde aandeelhouder. Overige deelnemers hoeven geen grote aansluiting te hebben. Het initiatief meldt zich aan bij de Initiatievenradar van het Kennisplatform Energiehubs, en doet mee aan het provinciale uitvoeringsprogramma als dat er is.

EHUB betaalt geen procesbegeleiding. Kosten daarvoor bij de scan of studie vallen erbuiten, net als kosten om inzicht te krijgen in het eigen energieverbruik (RVO, EHUB). Houd daar rekening mee als u een begroting maakt.

Voor het Stimuleringsprogramma Energiehubs maakte de overheid € 166 miljoen vrij, voor de periode 2024-2030 (RVO). Daarvan gaat 85% naar “ontwikkelkracht” in de regio en 15% naar kennisontwikkeling en -deling op nationaal niveau. RVO telt “bijna 400 initiatieven” en noemt als doel 500 actieve energiehubs in 2030. “Veel energiehubs zitten nog in de verkennende fase of planfase,” aldus RVO.

Wat EHUB vraagt, welke kosten meetellen en in welke volgorde u aanvraagt, werken wij uit in onze gids over de EHUB-subsidie.

Noord-Holland en Limburg hebben een eigen energiehubregeling. Noord-Holland geeft in de tweede fase 2026 € 30.000 aan collectieven in categorie A, en 75% tot € 80.000 in categorie B. Die subsidie is voor onderzoek, administratie en organisatie: “De assets zelf zijn niet subsidiabel.” Het subsidieplafond is € 950.000.

Limburg geeft maximaal € 40.000 in de haalbaarheidsfase en maximaal € 120.000 in de ontwerpfase, en verstrekt geen subsidies onder € 25.000 (CVDR761626). Vooroverleg is verplicht en de-minimis is van toepassing. Een Friese energiehubregeling vonden wij niet.

Flex-e wordt aangevraagd door een organisatie met een aansluiting groter dan 3x80 A en een contract met een meetbedrijf. Per aanvraag kiest u één van de drie onderdelen. Over collectieve aanvragen zegt de hoofdpagina van RVO niets. De regeling zelf bespreken wij in de Flex-e-gids.

Rechtsvorm

Coöperatie, bv of alleen een gemachtigde?

Voor de GTO zelf eist de netcode geen rechtsvorm. Alle deelnemers wijzen samen één gemachtigde aan in de zin van artikel 3:60 BW, die namens hen de GTO sluit (Stcrt. 2025, 43262, art. 7.1e). Enexis vraagt deelnemers wel om een juridische entiteit die het transportvermogen beheert en de afspraken met Enexis maakt. Stedin spreekt van een gezamenlijke gemachtigde die het contract beheert.

Volgens RVO heeft u wel een rechtsvorm nodig om de samenwerking met alle deelnemers goed vast te leggen. “Zo kunt u als energiehub geld betalen, geld ontvangen en contracten afsluiten.” “De meeste energiehubs kiezen voor een coöperatie, een BV of een combinatie van beide.” RVO schetst deze volgorde:

  1. een intentieverklaring, die ook de gemeente of parkbeheerder kan tekenen;
  2. een rechtsvorm, met statuten in een oprichtingsakte;
  3. een ledenovereenkomst;
  4. een installatieovereenkomst voor stuurbare installaties;
  5. afspraken over de verdeling van het gecontracteerd vermogen;
  6. daarna het contract met de netbeheerder.

Voorbeeldovereenkomsten staan op de website van Invest-NL, in twee sets: één voor een Groeps-CBC en één voor een Groeps-TO (RVO, Uw energiehub juridisch regelen).

Onze lezing: deelt de groep alleen transportvermogen, dan is de netcode tevreden met een gemachtigde, al vraagt Enexis een juridische entiteit. Investeert de hub zelf in bijvoorbeeld een batterij of opwek, dan heeft u een partij nodig die contracten kan sluiten en geld kan beheren. De fiscale en juridische verschillen tussen coöperatie en bv hebben wij voor deze gids niet bij een officiële bron getoetst. Laat die beoordelen door een notaris of fiscalist.

De Energiewet (Stb. 2025, 12) kent de energiegemeenschap: een juridische entiteit die activiteiten op de energiemarkt verricht ten behoeve van haar leden, vennoten of aandeelhouders. Het hoofddoel is milieu-, economisch of sociaal voordeel, niet het maken van winst (art. 1.1). De statuten, of bij een personenvennootschap de overeenkomst, moeten onder meer vastleggen wie de feitelijke zeggenschap heeft (art. 2.4 lid 1). Dat moeten leden zijn die natuurlijke personen, micro- of kleine ondernemingen, gemeenten, waterschappen, provincies of gemeenschappelijke regelingen zijn.

Onze lezing: een hub waarin middelgrote en grote bedrijven de dienst uitmaken, is daardoor vaak geen energiegemeenschap. Voor de GTO is dat geen bezwaar. Het kan wel uitmaken voor subsidie: in Limburg kan een aanvraag door een energiegemeenschap tot 100% van de subsidiabele kosten krijgen (CVDR761626). Een collectief mag daar ook zonder rechtspersoonlijkheid aanvragen: minimaal drie ondernemingen en/of maatschappelijke organisaties met een intentieverklaring.

Volgens de tekst in het Staatsblad geeft artikel 2.30 actieve afnemers, en aangeslotenen binnen een energiegemeenschap, een recht om energie te delen. Voorwaarden zijn onder meer een overeenkomst met een leverancier die energie delen aanbiedt, en delen per onbalansverrekeningsperiode. Of artikel 2.30 per september 2026 al in werking is, hebben wij niet vastgesteld.

Beslissen

Kansrijk of niet: een checklist, en de alternatieven

Deze checklist is onze afleiding uit de bronnen op deze pagina, geen officieel toetsingskader. Herkent u uw terrein vooral in de middelste kolom, dan is een verkenning de moeite waard. Staat u vaker in de rechterkolom, bekijk dan eerst de alternatieven verderop.

VraagKansrijker alsEerst een alternatief bekijken als
Waar zitten de deelnemers in het net?Binnen de netvoorwaarde van de netcode en van uw netbeheerder. Bij Liander is dat hetzelfde elektriciteitsstation, bij Stedin hetzelfde verdeelstation.De deelnemers zijn verspreid over meerdere lussen, ringen of onderstations. Op TPN-West zaten ze in één deelgebied al op vijf middenspanningsroutes achter twee trafo's.
Hoe groot is de groep?Een klein cluster dat stapsgewijs kan uitbreiden, zoals de evaluatie voor RVO aanraadt.Het plan is één hub voor het hele terrein in één keer. Op TPN-West bleek dat voor ongeveer 450 bedrijven “een veel te complexe opgave”.
Is er gecontracteerd vermogen in de groep?Bij Liander: minstens één deelnemer heeft vermogen. Anderen kunnen dan “zelfs met 0 gecontracteerd vermogen” meedoen.Bij Liander: niemand in de groep heeft gecontracteerd vermogen.
Vullen de profielen elkaar aan?Pieken vallen op verschillende kwartieren, of afname valt samen met invoeding binnen de groep. De netbeheerder weegt die gelijktijdigheid mee bij het groeps-GTV (art. 7.1e lid 5).Onze lezing: alle deelnemers pieken op dezelfde kwartieren en niemand voedt dan in. Delen levert dan weinig ruimte op.
Kan de groep meten en bewaken?Telemetrie per aansluiting en een EMS zijn te organiseren, en er is iemand die het groeps-GTV bewaakt.Niemand neemt de bewaking op zich. Na twee of meer overtredingen kan de netbeheerder het transportrecht van de groep opschorten (art. 7.1h).
Blijven de deelnemers lang genoeg?“Een groep van gelijkgestemde ondernemers die vertrouwen hebben in een langdurige samenwerking” (Stedin).Een of meer deelnemers verwachten binnen enkele jaren te verhuizen of van koers te veranderen. Op TPN-West stapte tijdens de vertraging een corporate deelnemer uit.
Accepteren de deelnemers het aansprakelijkheidsrisico?Ja, en de groep legt intern vast hoe schade wordt verdeeld en wat er gebeurt als een partij uitvalt.Een deelnemer wil geen risico dragen voor een fout van een ander. In de pilotcontracten kunnen alle deelnemers voor het geheel van de schade worden aangesproken.
Waarom wilt u een hub?Onze lezing: er is een reden die blijft als de congestie afneemt.Uw enige reden is congestie. Verdwijnt de congestie, dan dreigt volgens de evaluatie voor RVO ook de urgentie te verdwijnen.
Past de EHUB-subsidie?Minimaal 3 niet-verbonden ondernemingen met een aansluiting groter dan 3x80 A doen mee.Er doen minder dan 3 van zulke ondernemingen mee. Dan voldoet u niet aan deze EHUB-voorwaarde. Een GTO kan wel vanaf twee aangeslotenen.

Onze afleiding. Bronnen: Staatscourant 2025, 43262; Liander en Stedin (GTO-pagina's); evaluatie in opdracht van RVO (2025); rapport in opdracht van KGG (2025); RVO, EHUB. Geraadpleegd 23-09-2026.

Past een hub nog niet, dan blijven andere routes open. De tabel zet ze naast elkaar, met wat de bronnen erover zeggen. Wilt u toch zelf zwaarder aansluiten, lees dan onze gids over aansluiting verzwaren.

AlternatiefWat het isVoorwaarden en kanttekeningen
Cable poolingMeerdere installaties of bedrijven delen één aansluiting. Volgens het Rijk wettelijk mogelijk sinds de inwerkingtreding van de Energiewet op 1 januari 2026, ook voor andere technieken dan zon en wind.Bij Enexis: gezamenlijke aansluiting minimaal 100 kVA, maximaal 4 bedrijven in dezelfde regio en één hoofdcontractant. Gezamenlijk gebruik meldt u bij de ACM, en is de aansluiting groter dan 10 MVA, dan volgt een nettoets. De partijen zijn “verantwoordelijk voor een mechanisme om overschrijding te voorkomen”. De installaties mogen niet via andere aansluitingen op het net zitten, en er is een gezamenlijke aansluit- en transportovereenkomst nodig.
Groeps-CBCEen groepscapaciteitsbeperkingscontract met de netbeheerder. RVO noemt het naast de Groeps-TO: “U kunt ook beide afsluiten.”In het Rijksactieplan is “Groeps-CBC mogelijk maken” een aparte actie. Voorbeeldovereenkomsten staan bij Invest-NL.
Gedeelde batterijDe Energiewet rekent opgeslagen hernieuwbare energie mee in de definitie van “delen van energie” (art. 1.1). Het gaat om een installatie achter een andere aansluiting die de deelnemers geheel of gedeeltelijk gezamenlijk bezitten, leasen of huren, of waarop het recht is overgedragen.Een netbeheerderspagina die een gedeelde batterij als aparte contractvorm beschrijft, vonden wij niet. Bij cable pooling staat Enexis batterijen toe. In Overbetuwe liep subsidie voor een batterij vóór de meter vast op staatssteunregels. Zie ook onze gids over de bedrijfsbatterij.
Gesloten distributiesysteemEen energiehub met een eigen net (RVO).De regionale hub Beuningen-Nijmegen-Wijchen was als gesloten distributiesysteem bedacht en ging in die vorm niet door (evaluatie RVO).
Alternatief transportrechtEen individueel contract met de netbeheerder, zoals non-firm, tijdblokgebonden of tijdsduurgebonden transport.Welke vorm uw netbeheerder aanbiedt, en onder welke voorwaarden, staat in onze gidsen over de wachtlijst bij de netbeheerder en netcongestie oplossen.

Bronnen: Rijksoverheid, Voortgangsrapportage LAN voorjaar 2026 (02-04-2026); Enexis, Cablepooling; RVO, Uw energiehub juridisch regelen; Energiewet, Stb. 2025, 12; evaluatie in opdracht van RVO (2025). Geraadpleegd 23-09-2026.

Contracteert u op één gedeelde aansluiting met meer dan één marktpartij, dan stelt de Energiewet eisen aan de meting (art. 2.2). Nodig zijn onder meer een meetinrichting met gebruikte communicatiefunctionaliteit en voldoende extra allocatiepunten, één per marktpartij.

Op Azeven-Noord in Drachten werkten wij aan een collectieve energiestrategie voor 17 bedrijven, met cable pooling. IBF Heerenveen is een gebiedsgerichte energietransitie voor 60+ bedrijven, met een energiehub en Liander als partner.

Veelgestelde vragen

Vragen over de keuze voor een energiehub.

Wat zijn de nadelen van een energiehub?

Volgens een evaluatie in opdracht van RVO was het in 2025 “nog vrijwel nergens in ons land gelukt” een hub van de grond te krijgen. Het rapport noemt zes knelpunten; langdurige onzekerheid “leidt tot afhaken van ondernemers”. In pilotcontracten kunnen alle deelnemers voor het geheel van de schade aansprakelijk worden gesteld, soms zonder maximum (rapport AT Osborne in opdracht van KGG, 2025). Een GTO vraagt verder telemetrie per aansluiting en een groep die kan borgen dat het groepsvermogen niet wordt overschreden (Stcrt. 2025, 43262).

Waarom mislukken energiehubs?

Op TPN-West in Nijmegen bleek één hub voor ongeveer 450 bedrijven “een veel te complexe opgave” (evaluatie in opdracht van RVO, 2025). Tijdens anderhalf jaar vertraging stapte daar een corporate deelnemer met flexibiliteit in zijn processen uit. Bij Powerhub Overbetuwe (benodigde investering € 3,6 miljoen) stuitte subsidie voor een batterij vóór de meter op staatssteunregels; uiteindelijk stopten de initiatiefnemers. Het rapport raadt aan klein te beginnen en vooraf vast te leggen “wat te doen als een partij uitvalt”.

Hoe groot is het aansprakelijkheidsrisico in een energiehub?

Een rapport van AT Osborne in opdracht van het ministerie van KGG (25 augustus 2025) beschrijft de pilotcontracten van vóór het definitieve codebesluit. Daarin kunnen alle deelnemers voor het geheel van de schade aansprakelijk worden gesteld, ook zonder eigen fout. Soms geldt geen maximum; waar wel, is dat bijvoorbeeld maximaal € 2,5 miljoen per gebeurtenis en € 5 miljoen per contractjaar. Netbeheerders achten de kans op schade “zeer klein”, maar een kwantitatieve risicoanalyse ontbreekt.

Wanneer wordt de groepstransportovereenkomst een recht?

Per 1 januari 2027 is een groep die aan de voorwaarden van de netcode voldoet “gerechtigd” een GTO af te sluiten (Stcrt. 2025, 43262). Tot die datum kan dat alleen “indien de netbeheerder daartoe de mogelijkheid biedt”. Voorwaarden zijn onder meer twee of meer aangeslotenen, één gezamenlijke gemachtigde en telemetriemeting per aansluiting (art. 7.1e). Een weigering moet de netbeheerder schriftelijk en “deugdelijk” motiveren, getoetst aan vier criteria.

Kunnen wij meedoen zonder eigen gecontracteerd vermogen?

Bij Liander wel: “Zelfs met 0 gecontracteerd vermogen (GTV) kunt u meedoen”, mits ten minste één klant in de groep over vermogen beschikt. Volgens Liander is een groepscontract “niet afhankelijk van de wachtrij”, en geldt: “Wie het vermogen gebruikt, betaalt ervoor.” Voor andere netbeheerders vonden wij geen vergelijkbare uitspraak. De netcode laat de netbeheerder het groeps-GTV bepalen op onder meer jaarprofielen van 24 maanden en de gelijktijdigheid binnen de groep (Stcrt. 2025, 43262).

Wat kost een energiehub, en wat levert het op?

Wij vonden bij officiële bronnen geen bedragen voor een energiemanagementsysteem, telemetriemeting, besparing op het transporttarief of vermeden netverzwaring. Vast staat hoe het tarief werkt: kWcontract en kWmax(gewogen) worden voor de groep netto per kwartier berekend, kWh blijft per aansluiting tellen (Tarievencode, art. 3.7.18). De ACM nam de voorgestelde correctiefactor van 1,21 niet over, maar houdt een latere tariefoplossing open bij “disproportionele tariefvoordelen” (Stcrt. 2025, 43262). Eén praktijkbedrag uit de evaluatie voor RVO: Powerhub Overbetuwe had € 3,6 miljoen nodig, maar dat is één case, geen kengetal.

Wat is de EHUB-subsidie, en wanneer kan ik die aanvragen?

EHUB is een nieuwe RVO-regeling voor onderzoek naar energiehubs, open van 1 oktober 2026, 09:00 uur, tot en met 1 mei 2027, 17:00 uur. Een studie naar een nieuwe hub krijgt 70%, minimaal € 25.000 en maximaal € 42.000. Voor uitbreiding geldt 40%, minimaal € 25.000 en maximaal € 32.000. Vraagt u scan en studie in één aanvraag aan, dan telt de scansubsidie mee voor het minimumbedrag van de studie (Stcrt. 2026, 31575, art. 4.16.3). Een scan voor een nieuwe hub krijgt maximaal € 5.000 bij maximaal 5 ondernemingen, en maximaal € 8.500 bij 6 of meer. Voorwaarde is dat minimaal 3 niet met elkaar verbonden ondernemingen met een aansluiting groter dan 3x80 A meedoen. RVO behandelt aanvragen op volgorde van binnenkomst; bij onvoldoende budget volgt loting.

Welke rechtsvorm past bij een energiehub: coöperatie of bv?

Voor de groepstransportovereenkomst eist de netcode geen specifieke rechtsvorm. Wel is één gezamenlijke gemachtigde nodig in de zin van artikel 3:60 BW (Stcrt. 2025, 43262). Enexis vraagt wel een juridische entiteit, en volgens RVO kiezen “de meeste energiehubs” voor een coöperatie, een BV of een combinatie van beide. Een energiegemeenschap volgens de Energiewet vraagt dat de feitelijke zeggenschap ligt bij onder meer natuurlijke personen en micro- of kleine ondernemingen (art. 2.4). Onze lezing: een hub waarin middelgrote en grote bedrijven de feitelijke zeggenschap hebben, is daardoor vaak geen energiegemeenschap. Voor een GTO is de status van energiegemeenschap niet nodig.

Gratis verkenning

Laat toetsen of een hub op uw terrein kan werken

Een eerste verkenning is gratis. We bespreken met u wie uw netburen zijn en of hun profielen het uwe aanvullen. Met dat beeld beslist u of een hub verder onderzoek waard is, of dat een alternatief meer voor de hand ligt.

Bespreek uw vraagstuk →
Bronnen & verwijzingen

Onderbouwing