Energiehub opzetten met een groepstransportovereenkomst
Op een vol net valt individueel vaak niets meer te halen — collectief wel. In een energiehub delen bedrijven netcapaciteit, opwek en opslag, vastgelegd in een groepstransportovereenkomst (GTO) met de netbeheerder. Deze gids legt uit hoe die contractvorm juridisch werkt, wie welke rol pakt en welke stappen u zet — met cable pooling als praktische eerste stap en twee gerealiseerde gebiedscases als bewijs.
Wat is een energiehub?
Een energiehub is een lokale samenwerking van meerdere bedrijven met een grootverbruikaansluiting, die netcapaciteit en vaak ook opwek en opslag met elkaar delen. De afspraken met de netbeheerder legt de groep vast in een groepstransportovereenkomst (GTO): één gezamenlijk transportcontract, waarbij elk bedrijf de eigen aansluiting houdt. Door pieken en dalen van de deelnemers op elkaar af te stemmen ontstaat ruimte op het net die individueel niet beschikbaar is.
Wat is een groepstransportovereenkomst?
De groepstransportovereenkomst is de juridische kern van een energiehub. In plaats van dat elk bedrijf een eigen transportovereenkomst heeft, sluit de groep één contract met de netbeheerder en krijgt zij gezamenlijk gecontracteerd transportvermogen. Dat vermogen verdeelt de groep zelf — slim gepland rond elkaars pieken. De ACM heeft de contractvorm op 19 december 2025 met een definitief codebesluit verankerd in de netcode; netbeheerders bieden de GTO nu kleinschalig aan.
| Onderdeel | Hoe het werkt |
|---|---|
| Contractvorm | Eén transportovereenkomst tussen de groep en de netbeheerder, met gezamenlijk gecontracteerd transportvermogen in plaats van individuele contracten per bedrijf. |
| Wat individueel blijft | Elke deelnemer houdt de eigen aansluiting en de eigen aansluitovereenkomst met de netbeheerder. De GTO vervangt alleen het transportdeel. |
| Organisatie | De groep richt een juridische entiteit op — vaak een coöperatie of vereniging — die het transportvermogen beheert en aanspreekpunt is voor de netbeheerder. |
| Technische voorwaarden | Grootzakelijke aansluitingen (groter dan 3x80 ampère). Bij Enexis zitten alle deelnemers achter hetzelfde verdeelstation, op hetzelfde spanningsniveau (laag-, midden- óf hoogspanning). |
| Verdeling | De groep bepaalt zelf wanneer welke deelnemer welk deel van het groepsvermogen gebruikt. Dat vraagt om meetdata, verdeelregels en actieve sturing van het groepsprofiel. |
| Status | Codebesluit ACM definitief sinds 19 december 2025. Netbeheerders bieden de GTO kleinschalig aan; Enexis verwacht de contractvorm vanaf 2027 aan een bredere groep klanten aan te bieden. |
Bronnen: ACM (codebesluit groepstransportovereenkomst), Enexis en Liander (voorwaarden en contractvarianten), Netbeheer Nederland. De GTO is één van de routes bij netcongestie — zie het volledige besliskader in netcongestie oplossen: alle opties op een rij en onze bredere netcongestie-expertise.
Wie doet wat in een energiehub?
Een energiehub is geen product dat u bestelt, maar een samenwerking die u organiseert. De bedrijven zijn samen verantwoordelijk voor het ontwikkelen van de hub; de netbeheerder faciliteert en coördineert. Vier rollen bepalen of het werkt.
De deelnemende bedrijven
Brengen hun verbruiks- en opwekprofielen in en committeren zich aan de verdeelregels. Ze houden hun eigen aansluiting en bedrijfsvoering — de hub raakt alleen het transportvermogen, niet de autonomie. Draagvlak bij de deelnemers is de eerste bottleneck van elk hub-traject.
De juridische entiteit
Een coöperatie of vereniging die namens de groep het gezamenlijke transportvermogen beheert, de GTO met de netbeheerder sluit en de interne verrekening regelt. Governance-ontwerp — zeggenschap, toe- en uittreding, kostenverdeling — is hier het echte werk.
De netbeheerder
Contractpartij voor de GTO. Bepaalt in overleg met de groep hoeveel transportvermogen beschikbaar is en faciliteert het proces. Liander, Enexis en de andere regionale netbeheerders bieden de contractvorm sinds het ACM-codebesluit kleinschalig aan en werken met stappenplannen voor energiehubs.
De energieregisseur / CSP
Iemand moet het groepsprofiel dagelijks meten, sturen en bewaken — anders blijft de GTO papier. Energyc heeft daarvoor een Congestion Service Provider (CSP) in eigen huis en begeleidt hubs van haalbaarheid tot exploitatie, onafhankelijk van leveranciers en installateurs.
Cable pooling: één aansluiting delen
Naast het contractueel delen van transportvermogen (GTO) bestaat er een fysieke variant: cable pooling. Daarbij delen installaties of partijen met complementaire profielen één netaansluiting — zon en wind, of opwek en verbruik. De kabel wordt beter benut, en er is geen nieuwe aansluiting nodig op een net dat die toch niet kan leveren.
Cable pooling is vaak de snelste concrete stap binnen een bredere gebiedsaanpak. Op bedrijventerrein Azeven-Noord in Drachten plaatsten we zonnepanelen op het grootste dak van het terrein en delen 6 bedrijven de opwek via één aansluiting. Zo hoefde geen van hen een eigen PV-aansluiting aan te vragen — wat in dit congestiegebied ook niet was gelukt. De installatie draait binnen een collectieve terreinaanpak met 17 bedrijven, een coöperatieve governance en een groepscontract met de energieleverancier dat structureel circa 12% op de tarieven bespaart.
Reken voor cable pooling op een doorlooptijd van 6-18 maanden, afhankelijk van contractvorming en techniek. Een volledige energiehub met GTO vraagt 1-3 jaar; Liander noemt een gemiddelde doorlooptijd van ongeveer twee jaar. De volgorde is dan ook vaak: start met cable pooling waar profielen elkaar direct aanvullen, en bouw door naar een hub zodra governance en meetdata staan.
Zo zet u een energiehub op
Netbeheerders werken met stappenplannen voor energiehubs — Enexis hanteert acht stappen, van initiatief tot exploitatie. Energyc begeleidt dat hele traject en bundelt het in vier fasen. Wij zijn onafhankelijk adviseur: geen installateur, geen leverancier.
Verkenning
Gratis intake: netsituatie van het terrein, deelnemersbereidheid, eerste profielanalyse. Welke bedrijven doen mee en past een GTO, cable pooling of een combinatie? Onze gids over de nadelen en wanneer een hub wél past helpt bij die eerste afweging.
Haalbaarheid & profielen
Verbruiks- en opwekprofielen naast elkaar, gezamenlijke piek en flexpotentieel doorgerekend tot businesscase. Voor scan en studie is er vanaf 1 oktober 2026 de EHUB-subsidie; Flex-e dekte tot en met 15 oktober 2026 50% van een flexibiliteitsscan of haalbaarheidsstudie.
Governance & contract
Juridische entiteit, verdeelregels en verrekening ontwerpen; GTO-onderhandeling met de netbeheerder. De afspraken tussen bedrijven zijn hier het echte werk.
Realisatie & exploitatie
Meten, sturen en bewaken van het groepsprofiel — met CSP-diensten in eigen huis. Doorontwikkeling met opslag, opwek of laadinfra zodra de hub draait.
Subsidie voor de scan en studie van uw hub
Vanaf 1 oktober 2026 subsidieert RVO het onderzoek naar een energiehub via de regeling EHUB: €5.000 of €8.500 voor een scan, en 70% van de subsidiabele kosten voor een studie naar een nieuwe hub (minimaal €25.000, maximaal €42.000). Aanvragen kan tot en met 1 mei 2027. Tot en met 15 oktober 2026 liep ook Flex-e: 50% van een flexibiliteitsscan (tot €10.000) of haalbaarheidsstudie (subsidie van €10.000 tot €125.000), en maximaal 40% van maatregelen zoals opslag (€25.000 tot €300.000). Zie onze EHUB-gids, de Flex-e-gids of het bredere subsidie-overzicht.
Vragen over energiehubs en de GTO.
Wat is een energiehub?
Een energiehub is een lokale samenwerking van meerdere bedrijven met een grootverbruikaansluiting, die netcapaciteit en vaak ook opwek en opslag met elkaar delen. Door vraag en aanbod lokaal op elkaar af te stemmen ontstaat ruimte op het net die individueel niet beschikbaar is. De afspraken met de netbeheerder legt de groep vast in een groepstransportovereenkomst (GTO); binnen de hub regelt een gezamenlijke juridische entiteit de verdeling en verrekening.
Wat is een groepstransportovereenkomst (GTO)?
Een groepstransportovereenkomst is een contract waarbij een groep bedrijven samen één transportovereenkomst sluit met de netbeheerder en gezamenlijk gecontracteerd transportvermogen krijgt. De deelnemers verdelen dat vermogen onderling en houden elk hun eigen aansluiting en aansluitovereenkomst. De ACM heeft de contractvorm op 19 december 2025 met een definitief codebesluit verankerd in de netcode.
Welke voorwaarden gelden voor een groepstransportovereenkomst?
De groep richt een juridische entiteit op die het transportvermogen beheert en de afspraken met de netbeheerder maakt. Alle deelnemers hebben een grootzakelijke aansluiting (groter dan 3x80 ampère); bij Enexis geldt daarnaast dat deelnemers achter hetzelfde verdeelstation zitten en op hetzelfde spanningsniveau zijn aangesloten. Binnen die kaders bepaalt de groep zelf wanneer welke deelnemer welk deel van het groepsvermogen gebruikt. Netbeheerders bieden de GTO nu kleinschalig aan; Enexis verwacht de contractvorm vanaf 2027 breder beschikbaar te maken.
Hoe lang duurt het opzetten van een energiehub?
Reken op 1-3 jaar, inclusief governance en contractvorming; Liander noemt een gemiddelde doorlooptijd van ongeveer twee jaar. Cable pooling als eerste stap is sneller: 6-18 maanden. De doorlooptijd wordt vooral bepaald door het organiseren van de samenwerking tussen bedrijven — niet door de techniek.
Wat is het verschil tussen cable pooling en een energiehub?
Cable pooling is het fysiek delen van één netaansluiting door installaties of partijen met complementaire profielen — bijvoorbeeld zon en wind, of opwek en verbruik. Een energiehub gaat verder: de deelnemers houden hun eigen aansluiting, maar delen via een groepstransportovereenkomst hun gecontracteerde transportvermogen, en vaak ook opwek en opslag. Op Azeven-Noord ging het om cable pooling: een gedeelde PV-installatie op één aansluiting, binnen een collectieve terreinaanpak met één gezamenlijk leveringscontract.
Welke subsidie is er voor het opzetten van een energiehub?
Voor het onderzoek naar een energiehub opende RVO op 1 oktober 2026 de regeling Onderzoek Energiehubs (EHUB). Een scan levert €5.000 of €8.500 op, afhankelijk van het aantal deelnemers; een studie naar een nieuwe hub krijgt 70% van de subsidiabele kosten, minimaal €25.000 en maximaal €42.000. Voorwaarde is dat minimaal drie niet met elkaar verbonden ondernemingen met een aansluiting groter dan 3x80 ampère meedoen; aanvragen kan tot en met 1 mei 2027. Daarnaast vergoedde de Flex-e-regeling tot en met 15 oktober 2026 50% van een flexibiliteitsscan (tot €10.000) of haalbaarheidsstudie (subsidie van €10.000 tot €125.000), en maximaal 40% van maatregelen zoals opslag (€25.000 tot €300.000). De adviseur kiest u zelf; RVO benadrukt het belang van een ervaren professional — zoals Energyc.
Onderbouwing
- ACM — Codewijziging groepstransportovereenkomst · definitief codebesluit 19 december 2025; gezamenlijk gecontracteerd transportvermogen, eigen aansluitovereenkomst blijft
- RVO — Onderzoek Energiehubs (EHUB) · subsidie voor scan en studie; open van 1 oktober 2026, 09:00 uur tot en met 1 mei 2027, 17:00 uur; minimaal drie niet-verbonden ondernemingen met een aansluiting groter dan 3x80 A
- Enexis — Groepstransportovereenkomst (GTO) · voorwaarden, achtstappenplan, bredere uitrol verwacht vanaf 2027
- Liander — Energiehub · definitie, rolverdeling en gemiddelde doorlooptijd van circa twee jaar
- Netbeheer Nederland — Groepstransportovereenkomst · GTO als bouwsteen voor energiehubs
- RVO — Flex-e regeling · subsidiepercentages en aanvraagperiode 6 mei t/m 15 oktober 2026
- Netbeheer Nederland — Capaciteitskaart · actuele congestiestatus per gebied
Praktijkcijfers komen uit gerealiseerde Energyc-trajecten: Azeven-Noord (17 bedrijven, gezamenlijk leveringscontract, cable pooling) en IBF Heerenveen (gebiedsaanpak met 60+ bedrijven op 250 hectare).
Verken of een energiehub op uw terrein haalbaar is
Een verkenning van 30-60 minuten is vrijblijvend en gratis. U vertelt ons de situatie op het terrein, wij komen terug met een eerste beeld van profielen, deelnemers en de kansrijkste route — GTO, cable pooling of een combinatie.
Bespreek uw vraagstuk →